تبلیغات
کُردی کُرمانجی - مم و زین شاهنامه ملی کورد و مردمان زاگروس
کُردی کُرمانجی
Bên, em Kurdî biparêzin û ji zimanên din ra rêz bigirin -کردی را پاس بداریم،به همه زبان ها احترام بگذاریم
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
li bara malperê/درباره وبلاگ


malpera kurdhez malpereke ku ji bo hînkirina kurdiya kurmancî û nivîsên têkildar hatiye damezrandin
mînak : helbest , gotinên pêşiyan , nivîsên wêjeyî û HWD

وبلاگ کورد هه ز ,وبلاگی است جهت آموزش زبان کوردی کرمانجی و مطالب مرتبط با کرمانجی می باشد.
مانند : شعر ، ضربالمثل ، متن های ادبی

rêvebirê malperê/مدیر وبلاگ : zinar makûyî
nivîskar-نویسنده
نظرسنجی
مهم ترین دلیل اینکه کوردها نمی توانند به زبان مادری خود بخوانند و بنویسند چیست؟





ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺯﺍﮔﺮﻭﺱ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﻓﺮﺍﺳﯿﺎﺏ ﺷﮑﻔﺘﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻫﺎﯼ ﻟﻨﺪﻥ ﺍﯾﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺗﺮﺍﮊﯾﮏ ﻭ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ ﺳﺮﮔﺬﺷﺖ ﺩﻝ ﺩﺍﺩﮔﯽ ﺩﻭ ﺟﻮﺍﻥ ﻋﺎﺷﻖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ 2400ﺳﺎﻝ ﭘﯿﺶ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﻭ ﻧﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ
ﻣﺎﺭﮔﺎﺭﺕ ﺭﻭﺩﯾﻨﮑﻮ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺍﺳﺖ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽ ﺩﻧﯿﺎﺳﺖ. ﺍﻭ “ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ” ﺭﺍ ﻫﻢ ﺳﻨﮓ “ ﺍﺛﺎﺭ ﺷﮑﺴﭙﯿﺮ” ﻭ “ ﺍﯾﻠﯿﺎﺩ ﻭ ﺍﻭﺩﯾﺴﻪ ﻫﻮﻣﺮ” ﻣﯽ ﺩﺍﻧﺪ
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ‏( ١۶۵١- ١٧٠٧‏)
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ‏( ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺷﯿﮑﺴﭙﯿﺮ ‏) ﺷﺎﻋﺮ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩ ﻭ ﻓﯿﻠﺴﻮﻑ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ﺳﻪ ﻗﺮﻥ ﭘﯿﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻭﯼ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺣﮑﺎﺭﯼ ﺑﻪ ﺩﻧﯿﺎ ﺁﻣﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﻧﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﯾﯿﺰ ‏( ﻫﺮ ﺩﻭ ﺩﺭ ﺗﺮﮐﯿﻪﺍﻣﺮﻭﺯﯼ ‏)ﺷﻤﺎﻝ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﮐﺮﺩ.ﺧﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﻋﺮﺑﯽ ﻭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻣﺴﻠﻂ ﺑﻮﺩ .ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺁﻗﺎﯼ ﺷﯿﺦ ﺍﻟﯿﺎﺱ ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﮔﻞ ﻧﮕﺎﺭ، ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﯽ ﮊﺭﻑ ﻧﮕﺮ، ﻋﺎﺭﻓﯽ ﺷﻬﯿﺮ، ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩ ﺍﯼ ﺯﺑﺮﺩﺳﺖ ﻭ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﺁﻭﺍﺯﻩ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻓﺮﯾﻨﺶ ﺍﺩﺑﯽ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ ﺭﺍ ﺗﻮﺍﻧﯽ ﺭﻭﺯﺍﻓﺰﻭﻥ ﺑﺨﺸﯿﺪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﺩﺑﯽ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩ، ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﯽ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﯿﺎﺭ ﺧﻮﯾﺶ ﺍﺭﺯﺵ ﭘﺎﺳﺪﺍﺭﯼ ﺍﺯ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﻟﻨﺪﮔﯽ ﻭ ﭘﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﺍﺯﻟﯽ ﺭﻫﻨﻤﻮﻥ ﺷﺪ. ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﯾﻞ ﺧﺎﻧﻬﺎ ‏( êla xanan ‏) ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺰﺭﮒ ﺟﺰﯾﺮﻩ ﺑﻬﺘﺎﻥ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ‏( ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﮑﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﮐﺮﺩﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎﮐﻮﻭﺭ - ﺗﺮﮐﯿﻪ‏) ﻭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﻭﺑﺎﯾﺰﯾﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﻠﺖ ﺧﻮﯾﺶ ﺳﭙﺮﯼ ﮐﺮﺩ.

ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ ﺭﺍ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ ﺍﯼ ﺗﺪﺭﯾﺲ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1683 ﻣﯿﻼﺩﯼ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻟﻐﺖ ‏( ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ - ﻋﺮﺑﯽ‏) ﻧﻮﺑﻬﺎﺭ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ‏( NûbiharaQiçûkan‏)  ﺭﺍ ﺩﺭ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﻣﻠﺖ ﺧﻮﺩ ﯾﻌﻨﯽ ﮐﻮرﺩﻫﺎ ﻧﻮﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺷﺎﮔﺮﺩﻫﺎ ﻭ ﻣﺤﺼﻠﯿﻦ ﺧﻮﺩ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﻋﻤﻸ ﻭﺍﺭﺩ ﺻﺤﻨﻪﺀ ﺁﻣﻮﺯﺷﯽ ﻭ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﮐﻨﺪ ‏(ﮔﺮﭼﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﮑﺘﺐ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﺍﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻮﺩ‏) .
ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﻫﺮ ﺑﺨﺶ ﺍﺯ ﺍﺷﻌﺎﺭ، ﻫﻢ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﺍﺯ ﭘﻨﺪ ﻭ ﻧﺼﯿﺤﺖ ﺩﺭ ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮﯼ ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻪ، ﻭ ﻫﻢ ﺣﺎﻟﺖ ﻭﺯﻥ ﻭ ﺑﺤﺮﻫﺎﯼ ﺷﻌﺮ ﺭﺍ ﻣﺸﺨﺺ ﻭ ﻣﻨﻈﻮﻡ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻟﺬﺍ ﺍﺯ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﺁﻣﻮﺯﺷﯽ ﻋﻠﻤﯽ ﺍﺩﺑﯽ ﺩﺭ ﻧﻮﻉ ﺧﻮﺩ ﻫﻨﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﺑﯽﻫﻤﺘﺎ.
ﺍﻣﺎ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻭ ﭘﺮﺁﻭﺍﺯﻩ ﺗﺮﯾﻦ ﺳﺮﻭﺩﻩ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪﺀ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ، ﮐﻪ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﯾﮑﯽ ﺍﺯﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺍﺳﺖ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻧﻮﯾﺴﯽ ﻋﺸﻘﯽ - ﺭﺯﻣﯽ ﺩﺭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪﺀ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﺯﺍﮔﺮﻭﺱ ﻧﺸﯿﻨﺎﻥ ﺑﻨﺎﻡ ﺍﺳﺖ، ﮐﻪ ﺣﺪﻭﺩ 2700 ﺑﯿﺖ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1695 ﻣﯿﻼﺩﯼ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺁﻓﺮﯾﺪﻩٔ ﺫﻫﻦ ﺧﻼﻕ ﻭ ﻃﺒﻊ ﻣﻮﺯﻭﻥ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﺜﻨﻮﯼ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﭘﺮ ﺳﻮﺯ ﻭ ﮔﺪﺍﺯ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪﺀ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺍﺳﺘﺎﺩﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺭﺷﺘﻪ ﻧﻈﻢ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺳﺨﻦ ﺳﺮﺍﯼ ﻧﺎﻣﯽ ﮐﻮﺭﺩ، ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﯽ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺳﺮﺍ ﻭ ﻣﻠﯽ ﮔﺮﺍﯾﯽ ﺷﮑﻮﻫﻤﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﻣﻠﺘﻬﺎ ﺷﻬﺮﻩﺀ ﻋﺎﻡ ﻭ ﺧﺎﺹ ﺍﺳﺖ . ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺍﺯ ﺷﺨﺼﯿﺘﻬﺎﯼ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺀ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ 17 ﺍﻡ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻠﯽ ﻭ ﻣﯿﻬﻦ ﺩﻭﺳﺘﯽ
ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺩﺭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﻣﺎﺩﺭﯾﺶ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﻪ ﻧﯿﮑﯽ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ ﺩﺭ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ.



ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﺳﺮﻭﺩﻥ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪﺀ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﻭ ﻭﻗﺎﯾﻊ ﺣﻘﯿﻘﯽ ﮐﻬﻨﯽ ﮐﻪ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺷﻔﺎﻫﯽ ﻭ ﮔﻔﺘﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺟﺎﯼ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺟﺎﺭﯼ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻻﺑﻼﯼ ﮔﺮﺩ ﻭ ﻏﺒﺎﺭ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺗﺎ ﺍﺑﺪ ﺭﻫﺎﻧﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﭼﯿﺮﮔﯽ ﻣﺘﺠﺎﻭﺯﯾﻦ ﺑﺮ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﺷﻐﺎﻝ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﯿﮕﺎﻧﮕﺎﻥ ﻭ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﻫﻢ ﺍﯾﻨﮏ ﺟﺎﻧﻤﺎﯾﻪﺀ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﯼ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﭘﺮﻭﺳﺲ ﺭﻫﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﭼﯿﺮﮔﯽ ﺍﺷﻐﺎﻝ ﮔﺮﺍﻥ ﻇﺎﻟﻢ، ﺍﺯ ﮔﺮﺍﯾﺶ ﮐﻮﺭﺩﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﯼ ﻣﻠﯽ - ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﺎﺯﯾﺎﺑﯽ ﮐﯿﺴﺘﯽ ‏( ﻫﻮﯾﺖ‏) ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﺷﺪﻩ ﺧﻮﯾﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ ﮐﻪ ﻣﯿﻬﻦ ﺩﻭﺳﺘﯽ، ﺁﺩﺍﺏ ﻭ ﺭﺳﻮﻡ، ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﻫﻨﺮ ﻭ ﺍﺩﺏ، ﻋﺮﻑ ﻭ ﺳﻨﺘﻬﺎﯼ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﻫﻮﯾﺖ ﮐﺮﺩﯼ ﻣﺪﺭﻥ، ﺑﺮﻭﺯ ﻭ ﺑﺮﺍﯼ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺟﺎﻭﺩﺍﻧﻪ ﮐﻨﻨﺪ.

ﺁﺛﺎﺭ ﺧﺎﻧﯽ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ :
۱ - ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ : ﮐﻪ ﺷﺮﻗﺸﻨﺎﺳﺎﻧﯽ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﮊﺍﺑﺎ ﻭﺍﺳﯿﻠﯽ ﻧﯿﮑﯿﺘﯿﻦ ﺳﻮﻥ ﻭ ... ﺍﯾﻦ ﺍﺛﺮ ﺭﺍ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﻣﯿﺪﺍﻧﻨﺪ .ﺍﯾﻦ ﺍﺛﺮ ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺯﺑﺎﻧﻬﺎﯼ ﺍﺭﻭﭘﺎﯾﯽ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .
 ﻣﺎﻣﻮﺳﺘﺎ ﻫﻪ ﮊﺍﺭ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﻮﺭﺩ ﺍﺯ ﻣﻬﺎﺑﺎﺩ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺳﻮﺭﺍﻧﯽ
ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ .ﺍﯾﻦ ﺍﺛﺮ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﭘﯿﺶ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺻﻼﺡ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﺍﯾﻮﺑﯽ ﺍﺭﻭﻣﯿﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﭼﺎﭖ ﺷﺪ .
۲- ﻧﻮﺑﻬﺎﺭﺍ ﺑﭽﻮﮐﺎﻥ : ﮐﻪ ﯾﮏ ﺍﺛﺮ ﺁﻣﻮﺯﺷﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ .
۳ - ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺍﻻﯾﻤﺎﻥ

ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩٔ ﺍﺳﭙﺎﻧﯿﺎﯾﯽ ﻣﯿﮕﻞ ﺳﺮﻭﺍﻧﺘﺲ ﺑﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺭﻣﺎﻥ ‏( ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺑﻠﻨﺪ‏) ﺧﯿﺎﻟﯽ ﺩُﻥ ﮐﯿﺸﻮﺕ ) ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1605 ﻣﯿﻼﺩﯼ، ﻣﻮﺛﺮﺗﺮﯾﻦ ﻭ ﭘﺎﯾﺪﺍﺭﺗﺮﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻓﺮﯾﻨﺶ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﻣﺪﺭﻥ ﺍﺳﭙﺎﻧﯿﺎﯾﯽ ﻋﺮﺿﻪ ﺩﺍﺷﺖ، ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺎﺟﺮﺍﺟﻮﯾﺎﻧﻪ ﻭ ﻣﺨﺎﻃﺮﻩ ﺁﻣﯿﺰ، ﺑﻪ ﺷﯿﻮﻩ ﺍﯼ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺭﺯﻣﯽ ﺩﺭ ﺭﺍﺳﺘﺎﯼ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪ ﭘﺮﺩﺍﺯﯼ ﺍﺳﻄﻮﺭﻩ ﺍﯼ، ﺩﻟﯿﺮﯼ ﻭ ﻣﻠﯽ ﮔﺮﺍﯾﯽ ﺍﺳﭙﺎﻧﯿﺎ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺍﺛﺮ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪﺀ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﺮﺍﯼ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﻪ ﺭﺷﺘﻪﺀ ﺗﺤﺮﯾﺮ ﮐﺸﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ .
ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﻧﯿﺰ، ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺍﺛﺮﯼ ﻣﻨﻈﻮﻡ ﻭ ﭘﺮ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ، ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﻫﺎﯼ ﻋﺎﻟﻢ ﻭ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺍﺛﺮ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪﺀ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﻭ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺯﺑﺎﻧﯽ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺍﺩﺑﯽ ﮐﻮﺭﺩﯼ، ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺳﻨﺪ ﻫﻮﯾﺖ ﻭ ﺣﻤﺎﺳﻪﺀ ﻣﻠﯽ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﻬﻦ ﭘﺮﺳﺘﯽ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﻭ ﮐﻮﺭﺩﭘﺮﻭﺭﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺑﺪﯾﺖ ﻭ ﺍﺯﻟﯿﺖ ﮔﺮﻩ ﺯﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﭘﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﻣﯿﻬﻦ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﻠﻞ ﺟﻬﺎﻥ ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻭ ﺗﺼﺪﯾﻖ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ، ﺷﺮﺡ ﺍﺣﻮﺍﻝ، ﭘﯿﺮﻭﺯﯾﻬﺎ، ﺷﮑﺴﺘﻬﺎ، ﻧﺎﮐﺎﻣﯿﻬﺎ ﻭ ﺩﻻﻭﺭﯾﻬﺎﯼ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮐﻮﺭﺩ، ﻭ ﮐﺸﻤﮑﺸﻬﺎﯼ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﻭ ﻣﺎﺟﺮﺍﺟﻮﯾﺎﻧﻪﺀ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺍﺳﺘﺎﺩﺍﻧﻪ، ﻣﺎﻫﺮﺍﻧﻪ، ﺷﺎﻋﺮﺍﻧﻪ، ﻋﺎﺭﻓﺎﻧﻪ ﻭ ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﯿﺮ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺑﻪ ﺭﺷﺘﻪﺀ ﺗﺤﺮﯾﺮ ﮐﺸﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ.
ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﻣﺮﺳﻮﻡ ﺑﻮﺩﻩ ﺗﻤﺎﻡ ﺁﺛﺎﺭ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺭ ﺁﻏﺎﺯ ﻭ ﺷﺎﯾﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﻣﺪﺗﯽ ﻣﺪﯾﺪ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎﯼ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﻫﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻫﺎﻥ ﻭ ﺍﺯ ﻧﺴﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﺴﻠﯽ ﺳﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﺳﯿﻨﻪ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽ ﮔﺸﺖ ﺗﺎ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺷﺎﻋﺮﯼ ﺗﻮﺍﻧﺎ ﻭ ﺯﺑﺮﺩﺳﺖ ﺑﺎ ﺫﻭﻕ ﻭ ﺳﻠﯿﻘﻪ ﺍﯼ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﺍﻣﯿﺪ ﭘﺪﯾﺪﺍﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺍﺛﺮﯼ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﯽﺁﻓﺮﯾﻨﺪ .
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﻢ ﮐﺸﺎﻧﺪﻥ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﻫﺎﯼ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﺭﺩﻫﺎ ﻭ ﺗﺪﻭﯾﻦ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺷﻬﺮﺕ ﺑﺴﺰﺍﯾﯽ ﺩﺍﺭﺩ، ﻭ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎﻥ ﺯﺑﺮﺩﺳﺖ ﺩﻧﯿﺎ ﻧﯿﺰ ﻋﺰﯾﺰ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﻗﺪﺭ ﻭ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺍﺳﺖ. ﻭ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﮐﻪ ﺟﺎ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺕ ﻭ ﭘﮋﻭﻫﺸﻬﺎ ﺷﻮﻧﺪ، ﻭ ﻓﯿﻠﻤﻬﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺧﻮﺩ ﺳﺘﻮﻥ ﻭ ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺎﯼ ﻣﻠﯽ ﮔﺮﺍﯾﯽ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺭﺍ ﻋﻤﯿﻖ ﺗﺮ، ﻣﺴﺘﺤﮑﻤﺘﺮ ﻭ ﭘﺮﺑﺎﺭﺗﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻭ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪ ﮐﻮﺭﺩﭘﺮﻭﺭﯼ ﻭ ﺗﺪﺍﻭﻡ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻏﻨﯽ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺩﺭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﻣﺎﺩﺭﯼ، ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ، ﺭﺍ ﻣﺤﺒﻮﺑﺘﺮ ﻭ ﭘﺮ ﺭﻫﺮﻭ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺳﺮﺍﯾﯽ ﮐﻪ ﻋﺎﺭﻓﺎﻧﻪ ﻭ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ، ﻣﺜﻨﻮﯼ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ‏(ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﺭﺩ‏) ﺭﺍ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﻋﺰﯾﺰ ﻭ ﮔﺮﺍﻧﻘﺪﺭ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﯽ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﯼ ﻭﺍﻗﻌﯿﺘﻬﺎﯼ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺯﺑﺮﺩﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺭﺷﺘﻪﺀ ﺗﺤﺮﯾﺮ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻩﺍﺳﺖ .
ﻣَﻢ Mem ﻗﻬﺮﻣﺎﻥ ﺍﺳﻄﻮﺭﻩ ﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﻭ ﺣﮑﺎﯾﺖ ﻋﺸﻖ ﻭ ﺷﯿﺪﺍﯾﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ﻗﺮﻥ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻣﯿﻼﺩ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﻭ ﺩﻫﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻫﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﺴﻠﻬﺎﯼ ﺑﻌﺪﯼ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻠﻮﮎ ﺍﻟﻄﻮﺍﯾﻔﯽ ﺍﯾﻞ ﺁﻻﻥ Alan ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺩﺭﯾﺎﭼﻪ ﺍﺭﻭﻣﯿﻪ ‏(ﻧﻮﺍﺣﯽ ﺳﺮﺩﺷﺖ ﻭ ﭘﯿﺮﺍﻧﺸﻬﺮ ﺍﻣﺮﻭﺯﯼ‏) ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﻗﺮﻥ ﺩﻭﺍﻡ ﺩﺍﺷﺖ، ﻭ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﯿﻤﻪ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺍﺭﺩﻻﻥ ‏ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰﯾﺖ ﺳﻨﻪ ﯾﺎ ﺳﻨﻨﺪﺝ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ ‏(ﻣﯿﻼﺩﯼ 1867 – 1169‏).
 
 ﺧﻮﺍﻫﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﺍﻣﯿﺮ ﻭ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺧﻮﺷﻨﺎﻡ ﻭ ﻗﺪﺭﺗﻤﻨﺪ ﺟﺰﯾﺮﻩ ﺑﻮﺗﺎﻥ ﺍﺳﺖ، ﺩﺧﺘﺮﯼ ﺯﯾﺒﺎﺭﻭﯼ ﻭ ﺩﻟﺮﺑﺎ ﮐﻪ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺩﺭ ﺁﺭﺯﻭﯼ ﻭﺻﺎﻟﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺍﻣﺎ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺷﯿﻔﺘﻪ، ﺩﻟﺪﺍﺩﻩ، ﻋﺎﺷﻖ ﻭ ﺷﯿﺪﺍﯼ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، ﺍﯾﻦ ﻋﺸﻖ ﭘﺮﺳﻮﺯ ﻭ ﮔﺪﺍﺯ، ﭘﺪﯾﺪﻩ ﻭ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺍﯼ ﻣﻠﯽ ﺭﺍ ﺧﻠﻖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.
ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ، ﺑﺴﺎﻥ ﮐﺎﺭﯾﺰﯼ ﺭﻭﺍﻥ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺟﺎﺭﯼ، ﻭ ﮐﻮﺭﺩﯾﺖ ﻭ ﻫﻮﯾﺖ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺍﺑﺪ ﺁﺑﯿﺎﺭﯼ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ، ﻣﯿﻬﻦ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺮﺯﻫﺎﯼ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯾﯽ ﺁﻥ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺁﻣﻮﺯﻩ ﻫﺎﯼ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺍﺩﺑﯽ ﻫﻨﺮﯼ، ﺑﯿﻨﺸﻬﺎﯼ ﻋﻠﻤﯽ ﻓﻠﺴﻔﯽ، ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻭ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻪ ﺗﺤﺮﯾﺮ ﮐﺸﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﻗﻠﻤﯽ ﭘﺮﺗﻮﺍﻥ، ﻭ
ﺑﺎ ﺷﯿﻮﺍﯾﯽ ﻭ ﺑﻼﻏﺖ ﻭ ﻓﺼﺎﺣﺘﯽ ﺑﯽ ﻫﻤﺘﺎ، ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺭﺍ ﺍﺳﺘﺎﺩﺍﻧﻪ ﺗﺰﯾﯿﻦ ﻭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﺍﺑﺎ ﺍﺟﺪﺍﺩﯾﺶ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺎﻫﺮﺍﻧﻪ ﺁﺫﯾﻦ ﺑﻨﺪﯼ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﮐﺎﻧﻮﻥ ﭘﺎﯾﺪﺍﺭ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﻗﻮﯾﺘﺮ، ﭘﺮﺑﺎﺭﺗﺮ ﻭ ﺑﺮﻭﺯﺗﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻓﯽ ﺩﯾﮕﺮ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺍﻧﺴﺠﺎﻡ ﻭ ﺍﺳﺘﺤﮑﺎﻡ ﻣﯽ ﺑﺨﺸﺪ ‏(ﮔﺮﭼﻪ ﻋﺮﺑﯽ ﺯﺑﺎﻥ ﻋﻠﻤﯽ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﺍﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‏) ، ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺩﮐﺘﺮﯾﻦ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻭ ﺍﺩﺑﯿﺎﺗﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪﺀ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﻭ ﻣﺪﺭﻥ ﻣﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺩﯾﮕﺮ ﻣﻠﺘﻬﺎﯼ ﺟﻬﺎﻥ ﺳﺮﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﺟﺎﯾﮕﺎﻫﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻭ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.

ﺧﻼﺻﻪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ
ﺍﻣﯿﺮ ﻭ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺧﻮﺷﻨﺎﻡ ﻭ ﻗﺪﺭﺗﻤﻨﺪ ﺟﺰﯾﺮ ﺑﻮﺗﺎﻥ ﺩﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺯﯾﺒﺎ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﺁﺭﺯﻭﯼ ﻭﺻﺎﻝ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺩﺭ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺟﺸﻨﻬﺎﯼ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﮐﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﻟﺒﺎﺱ ﻣﺒﺪﻝ ﺩﺧﺘﺮﺍﻧﻪ ﺩﺭ ﭘﯽ ﯾﺎﻓﺘﻦ ﭘﺎﺳﺨﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﻣﺸﺎﻫﺪﺍﺕ ﺧﻮﺩ ﺑﺮ ﻣﯽ ﺁﯾﻨﺪ ﻭ ﭘﺮﺩﻩ ﺍﺯ ﺭﺍﺯ ﺩﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺑﺮ ﻣﯽ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺗﺎﺟﺪﯾﻦ ﻭ ﻣﻢ ﺑﺪﻭﻥ ﺁﻧﮑﻪ ﺑﺪﺍﻧﻨﺪ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﮐﯿﺴﺘﻨﺪ ﺩﻟﺒﺎﺧﺘﻪ ﺷﺎﻥ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﺍﺯ ﺩﯾﮕﺮ ﺳﻮ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﻣﺎﺕ ﻭ ﻣﺒﻬﻮﺕ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﺷﯿﻔﺘﻪ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ. ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﯾﺪﺍﺭ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ، ﺩﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﻭ ﺁﻥ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻗﻀﺎ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺳﭙﺎﻩ ﺍﻣﯿﺮ ﺍﻧﺪ، ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﯿﻤﺎﺭﯼ ﻣﯽ ﺍﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻋﺸﻘﯽ ﺭﺍﺯﺁﻟﻮﺩ ﻣﯽ ﺳﻮﺯﻧﺪ.
ﺭﻣﺎﻻﻥ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﺎﻟﮑﺎﻥ ﺍﻧﮕﺸﺘﺮﯼ ﻫﺎﯼ ﺭﺩ ﻭ ﺑﺪﻝ ﺷﺪﻩ ﺭﺍ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﻨﺪ. ﺳﺘﯽ، ﺗﺎﺟﺪﯾﻦ ﺭﺍ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻭ ﺯﯾﻦ، ﻣﻢ ﺭﺍ. ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺑﻪ ﺗﺎﺟﺪﯾﻦ ﻭ ﺳﺘﯽ ﺭﻭﯼ ﺧﻮﺵ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ. ﺁﻥ ﺩﻭ ﺑﺎ ﺍﺭﺝ ﻭ ﻗﺮﺏ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺳﻤﯽ ﺑﺎﺷﮑﻮﻩ، ﮐﺎﻡ ﻋﺎﺷﻘﯽ ﺭﺍ ﺷﯿﺮﯾﻦ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺯﯾﻦ، ﻋﺰﯾﺰ ﺩﺭﺩﺍﻧﻪ ﺍﻣﯿﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﯽ ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﻭﺻﺎﻝ ﻣﻢ . ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻋﺸﻖ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺩﺭ ﭘﯽ ﺭﺷﮏ ﻭ ﺣﺴﺎﺩﺕ ﻏﻼﻡ ﺍﻣﯿﺮ ﻭ ﺣﯿﻠﻪ ﮔﺮﯼ ﻫﺎﯼ ﻣﺪﺍﻡ ﺍﻭ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﺭﻗﻢ ﻣﯽﺧﻮﺭﺩ . ﮐﺴﯽ ﺭﺍ ﯾﺎﺭﺍﯼ ﻓﺎﺵ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻋﺸﻖ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻣﯿﺮ ﻧﯿﺴﺖ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺷﻄﺮﻧﺞ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺣﮑﻢ ﺑﺮﺍﻧﺪ . ﻣﻢ ﺑﺎﺯﯼ ﺭﺍ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ، ﻣﯽ ﺑﺎﺯﺩ ﻭ ﺭﺍﺯﺵ ﺭﺍ ﻓﺎﺵ ﻣﯽ ﺳﺎﺯﺩ. ﺍﻣﯿﺮ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺑﺮ ﻣﺮﮔﺶ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﺍﻣﺎ ﺗﺎﺟﺪﯾﻦ ﻭ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺩﯾﮕﺮ، ﻧﻈﺮ ﺍﻣﯿﺮ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺮﺩﺍﻧﻨﺪ . ﻣﻢ ﺑﻪ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﮔﺎﻩ ﺍﻣﯿﺮ ﺑﺮﺩﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ.
ﺯﯾﻦ ﻭ ﻣﻢ ﺭﺍ ﻭﺻﺎﻝ ﮐﻪ ﻧﻪ، ﺩﻭ ﺩﯾﺪﺍﺭ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ. ﺩﯾﺪﺍﺭ ﺍﻭﻝ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﺯﯾﺒﺎﯼ ﺍﻣﯿﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﯾﺪﺍﺭ ﺩﻭﻡ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﭘﺲ ﺭﺍﻫﺮﻭﻫﺎﯼ ﺗﻮ ﺩﺭ ﺗﻮﯼ ﺳﯿﺎﻩ ﭼﺎﻝ ﺍﻣﯿﺮ. ﭘﺎﯾﺎﻥ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺭﻗﻢ ﻣﯽ ﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ ﻫﺎ … ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺩﻟﺪﺍﺭﯼ ﻭ ﻋﺸﻖ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺧﻮﺩ ﺧﺎﻧﯽ، ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺧﺎﻧﯽ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ
ﺩﺭﻭﻧﻤﺎﯾﻪ ﺍﯼ ﮔﺎﻩ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﻣﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﮐﻮﺭﺩ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺍﻧﺘﻬﺎ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ، ﮔﺎﻩ ﻓﺎﺵ ﻭ ﻫﻮﯾﺪﺍ ﻭ ﮔﺎﻩ ﻣﺮﻣﻮﺯ ﻭ ﺩﺭ ﻟﻔﺎﻓﻪ؛ ﺍﺯ ﭘﺲ ﭘﺮﺩﻩ ﺧﻠﻮﺗﮕﺎﻩ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺯﯾﺒﺎ ﺭﻭﯼ کورﺩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎﯼ ﺭﺯﻡ ﺁﻭﺭﯼ ﻭ ﺩﻻﻭﺭﯼ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﮐﻮﺭﺩ. ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻧﯽ، ﺁﻥ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺎﯾﻪ ﻭ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﺎ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺩﺭ ﺩﻝ ﻣﺮﺩﻡ ﮐﻮﺭﺩ، ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺟﺎﻭﯾﺪ ﺍﺳﺖ.
ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ، ﺭﻣﺎﻥ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ، ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﯽ ﻫﻤﭽﻮﻥ “ﺷﯿﺮﯾﻦ ﻭ ﻓﺮﻫﺎﺩ” ﻭ ﯾﺎ “ ﻟﯿﻠﯽ ﻭ ﻣﺠﻨﻮﻥ” ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﻫﻔﺪﻫﻢ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .
ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﯽ ﻭﺍﻗﻌﯽ ﮐﻪ ﺣﺪﻭﺩ ﺳﺪﻩ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻣﯿﻼﺩ (2400سال‌پیش)     ﺩﺭ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ، ﺧﻠﻖ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﻧﮓ ﺑﯿﮋﺍﻥ ﺁﻥ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﺍﺑﯿﺎﺕ ﺁﻫﻨﮕﯿﻦ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺳﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﺳﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺧﺎﻧﯽ ﺭﺳﺎﻧﺪﻧﺪ. ﺍﻣﺎ ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﭼﯿﺮﮔﯽ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺩﻟﺪﺍﺩﻩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﻣﺎﻧﯽ ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎﺭ ﮐﺮﺩ. ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺧﺎﻧﯽ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺍﺳﺖ.
ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﻪ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻧﻬﺎﯼ ﺯﻧﺪﻩ ﺩﻧﯿﺎ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﻠﺘﻬﺎﯼ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﯾﻦ ﺍﺛﺮ ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪ ﺭﺍ ﺳﺘﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ .
ﺷﺮﻕ ﺷﻨﺎﺳﺎﻥ ﻭ ﺍﺩﯾﺒﺎﻥ ﻧﺎﻣﺪﺍﺭﯼ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻟﻤﺎﻧﯽ ﻭ ﺭﻭﺳﯽ ﻭ ﻓﺮﺍﻧﺴﻮﯼ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺁﻥ ﻧﻘﺪﻫﺎﯼ ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﯽ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﻧﺪ .
ﻣﺎﺭﮔﺎﺭﺕ ﺭﻭﺩﯾﻨﮑﻮ ﮐﻪ ﺁﻧﺮﺍ ﺩﺭﺳﺎﻝ ۱۹۶۲ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﯽ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ، ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺍﺳﺖ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽ ﺩﻧﯿﺎﺳﺖ. ﺍﻭ “ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ” ﺭﺍ ﻫﻢ ﺳﻨﮓ ““ﺍﯾﻠﯿﺎﺩ ﻭ ﺍﻭﺩﯾﺴﻪ ﻫﻮﻣﺮ”ﻭ ﺍﺛﺎﺭ ﺷﮑﺴﭙﺮ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﺪ. ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻫﮋﺍﺭ ﻣﻬﺎﺑﺎﺩﯼ ﺁﻧﺮﺍ ﺑﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺳﻮﺭﺍﻧﯽ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ


ﭼﺸﻤﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﺭﺩ ‏( ﻗﺴﻤﺖ ﯾﺎ ﻗﺼﯿﺪﻩ ﺷﻤﺎﺭﻩﺀ 13‏)
Mîr destûra xortan (ciwanan) dide ji bo çûyina cejna Newerozê
ﻣﯿﺮ ‏(ﺍﻣﯿﺮ / ﺍﯾﻞ ﺑﮓ / ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻨﻄﻘﻪ‏) ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻥ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﺸﻦ ﻋﯿﺪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ
Wê roja ku şewq dida ezmanan
Dema li borca hemel şewq vedan
ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﻮﺭﻭﺯﯼ ﮐﻪ ﻧﻮﺭ ﻭ ﺭﻭﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺳﺎﻃﻊ ﻣﯽ ﺷﺪ
ﺯﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﻣﺎﻩ ﺭﻭﺷﻨﺎﯾﯽ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺭﻣﻐﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ
Dîsa ku sersal geş û hem şîn bû
Mîr destûrek da wan l






نوع مطلب : کتاب آموزشی کردی کرمانجی، 
برچسب ها : مم زین، mem û zîn، احمد خانی،
Girêdanên hevbend -لینک های مرتبط :
zinar makûyî
شنبه 22 آبان 1395
پنجشنبه 4 آبان 1396 01:42 ب.ظ
I've been browsing online more than three hours today, yet I never found any interesting
article like yours. It is pretty worth enough
for me. Personally, if all website owners and bloggers made good content as you did, the
web will be much more useful than ever before.
سه شنبه 14 دی 1395 06:14 ق.ظ
مطلب خوبی بود دستتون درد نکنه. این هم تقدیم به شما
سه شنبه 2 آذر 1395 06:53 ق.ظ
دوست خوبم، تشکر بابت مطلب خوبی که تهیه کردی
دوشنبه 1 آذر 1395 03:42 ب.ظ
ممنون دوست. خوبم عالی بود
شنبه 22 آبان 1395 11:49 ب.ظ
سلام عجب مطلبی مرسی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
hiljimara malperê-آمار وبلاگ
  • sercema serdanan :
  • serdana îro:
  • serdana duh:
  • serdana vê mehê :
  • serdana meha pê?în :
  • hejmara nivîskaran :
  • hejmara hemû nivîsan :
  • serdana dawiyê :
  • birojkirina dawiyê:
امکانات جانبی
Kurmanji Kurmanji Kurmanji کلیک کنید
به سایت ما خوش آمدید
کلیه حقوق این وبلاگ برای کُردی کُرمانجی محفوظ است
برای ورود به کانال تلگرام ما کلیک کنید